Овој потег има за цел да ја зајакне сириската фунта откако нејзината куповна моќ падна на рекордно ниско ниво по 14-годишниот конфликт што заврши со соборувањето на претседателот Башар ал-Асад во декември.
Сириската фунта изгуби повеќе од 99 проценти од својата вредност откако започна војната во 2011 година. Девизниот курс денес е околу 10.000 фунти за еден американски долар, во споредба со 50 пред војната.
Ненадејната девалвација ги направи секојдневните трансакции и трансфери на пари речиси невозможни. Семејствата обично плаќаат за неделното пазарување со црни пластични кеси полни со најмалку половина килограм банкноти од 5.000 фунти, што во моментов е најголемата апоенска вредност.
За да се олеснат трансакциите и да се подобри монетарната стабилност, Централната банка на Сирија ги извести приватните банки кон средината на август дека има намера да издаде нова валута со отстранување на нулите, според документ до кој дошол Ројтерс.
Ројтерс разговараше со пет комерцијални банкери, еден извор од централната банка и еден сириски економски службеник, кои потврдија дека централната банка потоа известила дека двете нули ќе бидат отстранети. Сите зборуваа под услов на анонимност, бидејќи одлуката сè уште не е објавена.
Состаноците за монетарната реформа ги водеше заменик-гувернерот на Централната банка, Мухлис ал-Назер, соопштија комерцијалните банкари.
Назер не одговори на барањето за коментар. Амал ал-Масри, раководител на Одделот за банкарска супервизија во Централната банка, одби да коментира, објаснувајќи дека станува збор за строго доверливо прашање. Министерството за финансии на Сирија, исто така, не одговори.
Сè уште не е јасно дали ревалоризацијата на фунтата ќе бара одобрение од законодавното тело. Сирија се подготвува да ги одржи своите први избори во септември за формирање ново законодавно собрание.
Двајца банкари и уште еден сириски извор запознаен со ова прашање за Ројтерс изјавија дека Сирија постигнала договор со руската државна компанија „Гознак“ за печатење на новите банкноти. Според нив, договорот бил финализиран кога висока сириска делегација ја посетила Москва кон крајот на јули. „Гознак“, која исто така печатела сириска валута за време на ерата на Асад, не одговорила на барањата за коментар.
Политички пресврт
За време на владеењето на Асад, употребата на странски валути беше забранета, но новите лидери ветија дека ќе воспостават пазарна економија и ќе ги отстранат ограничувањата за да го олеснат протокот на готовина.
Економијата брзо се доларизираше, со американски долари на цените од продавниците за храна до бензинските пумпи, но постојат загрижености за недостатокот на ликвидност на сириската фунта во земјата што има ограничена инфраструктура за дигитални плаќања.
Тројца сириски банкари изјавија дека една од клучните причини за планираната монетарна реформа е загриженоста за приближно 40 трилиони фунти што циркулираат надвор од формалниот финансиски систем. Со воведување нови банкноти, властите би добиле подобра контрола врз готовината во оптек.
Овој потег носи и симболична тежина, бидејќи означува јасен прекин со повеќе од пет децении владеење на Асад. Ликот на Башар ал-Асад е на виолетовата банкнота од 2.000 фунти, додека неговиот татко Хафез е прикажан на зелената банкнота од 1.000 фунти.
Службениците планираат информативна кампања во наредните недели, пред формалното објавување на новите банкноти на 8 декември, првата годишнина од соборувањето на Асад.
Двајца раководители на комерцијални банки изјавија за Ројтерс дека Централната банка на Сирија им наложила на банките да бидат подготвени да ги воведат новите банкноти до средината на октомври.
Циркуларите на централната банка, до кои дојде Ројтерс, ги замолуваа банките да достават детални извештаи за нивната инфраструктура, вклучувајќи го бројот на камери, бројачи на пари и простор за складирање, како и да спроведат тестови за да се осигурат дека автоматизираните системи можат да ја обработуваат новата валута.
Сите комерцијални банкари со кои разговараше Ројтерс рекоа дека биле информирани дека во текот на 12-месечниот „период на коегзистенција“ и старите и новите банкноти ќе бидат во оптек до 8 декември 2026 година.
Карам Шаар, водечки сириски економист и консултант на ОН, рече дека замената на банкнотите со ликот на Асад е неопходен политички чекор напред.
Сепак, тој предупреди дека повторната проценка може да ги збуни потрошувачите, особено постарата популација, и дека недостасува јасна регулаторна рамка или план за целосна национална имплементација, со оглед на нееднаквата територијална контрола на државата.
„Алтернативно, Сирија можеше да воведе банкноти со поголема апоенска вредност, да речеме 20.000 или 50.000 фунти, што би постигнало сличен ефект во однос на полесно ракување и складирање на готовина, а воедно би ги избегнало огромните трошоци за целосна реформа на валутата, кои би можеле да достигнат стотици милиони долари“, изјави Шаар за Ројтерс.
