Највисокото истражно тело на ОН за Палестина и Израел во вторникот пресуди дека Израел е виновен за злосторството геноцид во Газа , во најавторитетната пресуда досега.
Извештајот од 72 страници на истражната комисија на ОН за Палестина и Израел открива дека Израел извршил четири од петте дела забранети според Конвенцијата за геноцид од 1948 година и дека израелските лидери имале намера да ги уништат Палестинците во Газа како група.
Ова откритие ги повторува извештаите на палестинските, израелските и меѓународните групи за човекови права кои дојдоа до истиот заклучок во текот на изминатата година.
Но, ова е прва сеопфатна правна истрага од страна на тело на ОН, што служи како индикатор за пресудата на Меѓународниот суд на правдата (МСП), кој моментално го разгледува случајот на Јужна Африка во кој Израел се обвинува за геноцид. Се очекува дека ќе бидат потребни неколку години за да се заврши случајот на МСП.
„За заклучокот за одговорноста на Израел за неговото однесување во Газа, комисијата го користеше правниот стандард утврден од Меѓународниот суд на правдата. Затоа, ова е најавторитетниот заклучок што произлегува од Обединетите нации досега“, изјави Нави Пилај, претседателката на комисијата, за Middle East Eye.
„Извештаите генерирани од Обединетите нации, вклучително и од истражна комисија, имаат посебна доказна вредност и на нив можат да се потпрат сите домашни и меѓународни судови.“
Пилај, истакната правничка која претходно беше висок комесар на ОН за човекови права, рече дека сите држави имаат недвосмислена законска обврска да го спречат геноцидот во Газа. Таа, исто така, ја повика британската влада да го преиспита својот став за геноцидот во Газа, вклучително и нејзиното одбивање да го означи како таков.
„Обврската за спречување на геноцид произлегува кога државите дознаваат за постоењето на сериозен ризик од геноцид и затоа државите, вклучително и Велика Британија, мора да дејствуваат без потреба да чекаат судска одлука за спречување на геноцид“, рече таа.
Друг член на комисијата, Крис Сидоти, изјави за MEE дека државите мора да дејствуваат сега за да спречат геноцид. „Сега нема изговор за тоа да не се дејствува“, рече тој.
„Извештајот на ОН ќе остане најавторитетната изјава сè додека Меѓународниот суд на правдата не заврши и не донесе одлука за случајот за геноцид покренат против Израел.“
Извештајот треба да биде презентиран пред Генералното собрание на ОН во октомври.
Во него се повикуваат земјите-членки на ОН да преземат неколку мерки, вклучително и запирање на трансферот на оружје во Израел и воведување санкции против Израел и поединци или корпорации кои се вклучени во или го олеснуваат геноцидот или поттикнувањето за извршување на злосторството.
Во извештајот се заклучува дека Израел извршил геноцид врз Палестинците во Газа од 7 октомври 2023 година, опфаќајќи го периодот од тој датум до 31 јули 2025 година.
Во него се вели дека Израел извршил четири дела на геноцид:
- Убивање на членови на групата: Палестинците беа убиени во голем број преку директни напади врз цивили, заштитени лица и витална цивилна инфраструктура, како и со намерно создавање услови што доведоа до смрт.
- Предизвикување сериозни телесни или ментални повреди: Палестинците претрпеле тортура, силување, сексуален напад, присилно раселување и сурово малтретирање во притвор, заедно со широко распространети напади врз цивили и околината.
- Наметнување услови за живот со цел уништување на групата: Израел намерно наметна нехумани услови за живот во Газа, вклучувајќи уништување на основната инфраструктура, негирање на медицинска нега, присилно раселување, блокирање на храна, вода, гориво и електрична енергија, репродуктивно насилство и гладување како метод на војување. Се покажа дека децата се особено цел на нападите.
- Спречување на раѓања во рамките на групата: Нападот врз најголемата клиника за плодност во Газа уништи илјадници ембриони, примероци од сперма и јајце-клетки. Експертите ѝ рекоа на комисијата дека ова ќе спречи раѓање на илјадници палестински деца.
Геноцидна намера
Покрај геноцидните акти, истрагата заклучи дека израелските власти и безбедносните сили имаат геноцидна намера да ги уништат, целосно или делумно, Палестинците во Појасот Газа.
Геноцидната намера е често најтешка за докажување во кој било случај на геноцид. Но, авторите на извештајот пронајдоа „целосно убедливи докази“ за таквата намера.
Тие ги наведоа изјавите дадени од израелските власти, вклучувајќи го претседателот Исак Херцог, премиерот Бенјамин Нетанјаху и Јоав Галант – кој беше министер за одбрана во поголемиот дел од војната – како директен доказ за геноцидна намера.
Исто така, утврди дека тројцата лидери сториле кривично дело поттикнување на геноцид, суштинско кривично дело според Член III од Конвенцијата, без оглед на тоа дали е извршен геноцид.
Дополнително, врз основа на индиректни докази, комисијата утврди дека геноцидната намера е „единствениот разумен заклучок“ што може да се извлече врз основа на моделот на однесување на израелските власти. Тоа е истиот стандард на докажување што ќе го користи МСП во неговата тековна постапка против Израел.
Комисијата соопшти дека идентификувала шест модели на однесување на израелските сили во Газа што ја поткрепуваат претпоставката за геноцидна намера:
- Масовни убиства: Израелските сили убиле и сериозно повредиле невиден број Палестинци од 7 октомври 2023 година, претежно цивили, користејќи тешка муниција во густо населени области. До 15 јули 2025 година, 83 проценти од убиените биле цивили, се наведува во извештајот. Речиси половина биле жени и деца.
- Културно уништување : Систематското срамнување со земја на домови, училишта, џамии, цркви и културни места беше наведено како доказ за обид за бришење на палестинскиот идентитет.
- Намерно страдање: И покрај трите привремени наредби од МСП и повторените меѓународни предупредувања, Израел продолжи со политиките знаејќи дека Палестинците се заробени и не можат да избегаат, соопшти комисијата.
- Колапс на здравствената заштита: Израелските сили го нападнаа здравствениот систем во Газа, напаѓајќи болници, убивајќи и злоупотребувајќи медицински персонал и блокирајќи ги виталните залихи и евакуацијата на пациентите.
- Сексуално насилство: Истражителите документираа сексуализирана тортура, силување и други форми на родово базирано насилство, опишувајќи ги како алатки за колективно казнување.
- Таргетирање деца: Децата биле застрелани од снајперисти и беспилотни летала, вклучително и за време на евакуациите и во засолништата, а некои биле убиени додека носеле бели знамиња.
„Израелските политички и воени лидери се агенти на Државата Израел; затоа, нивните постапки се припишуваат на Државата Израел“, се вели во извештајот.
„Државата Израел сноси одговорност за неуспехот да се спречи геноцидот, извршувањето на геноцид и неуспехот да се казни геноцидот врз Палестинците во Појасот Газа.“
Кои се истражителите на ОН?
Тричлената истражна комисија беше формирана во мај 2021 година од страна на Советот за човекови права на ОН (СЧП) со седиште во Женева, со постојан мандат да истражува кршења на меѓународното хуманитарно право и законите за човекови права во окупирана Палестина и Израел од април 2021 година.
Комисијата има мандат да поднесува годишен извештај до Советот за човекови права и Генералното собрание на ОН. Нејзините членови се независни експерти, неплатени од ОН, со мандат на неопределено време.
Извештаите на комисијата се многу авторитативни и се широко цитирани од меѓународни правни тела, вклучувајќи го МСП и Меѓународниот кривичен суд во Хаг.
Во текот на изминатите четири години, изработи некои од најреволуционерните извештаи за кршење на меѓународното право во Израел и Палестина.
Од 7 октомври 2023 година, комисијата издаде три извештаи и три документи за прекршувања на меѓународното право од страна на различни страни.
Претходните извештаи заклучија дека израелските сили извршиле злосторства против човештвото и воени злосторства во Газа, вклучувајќи, меѓу другото, истребување, тортура, силување, сексуално насилство и гладување како метод на војување. Тие, исто така, заклучија дека во Газа се извршени два чина на геноцид.
Неговите тројца членови се истакнати експерти за човекови права и право.
Пилај беше висок комесар на ОН за човекови права од 2008 до 2014 година. Претходно таа беше судија во МСП и претседаваше со ад хок трибуналот на ОН за Руанда.
Милон Котари беше прв специјален известувач на ОН за соодветно домување помеѓу 2000 и 2008 година, додека Сидоти е поранешен австралиски комесар за човекови права и претходно беше член на Независната меѓународна мисија на ОН за утврдување факти во Мјанмар од 2017 до 2019 година.
