Објавената вест за поканата до Милорад Додик, претседателот на Република Српска(БИХ), на конференцијата „За борба против антисемитизмот“ организирана од израелската влада предизвика голема контроверзија во меѓународната заедница. Овој потег на владата во Тел Авив не само што отвори прашања за принципите на правдата и хуманоста, туку и ги разоткри комплексните односи меѓу геополитичките актери, историското негирање и употребата на ревизионизам во современите политички стратегии.
Меѓународно-правен аспект
Во светлината на меѓународното право, потегот на израелската влада може да се смета за повреда на принципите на меѓународната правда и резолуциите донесени од Обединетите Нации. Генералното собрание на ОН, како и Меѓународниот суд на правдата, веќе утврдија дека злосторствата извршени во Сребреница во 1995 година претставуваат геноцид. Одлуките на Хашкиот трибунал (ICTY) и Меѓународниот резидуален механизам за кривични трибунали (IRMCT) потврдија дека српските сили под раководство на Радован Караџиќ и Ратко Младиќ извршиле масовни убиства со намера за целосно уништување на бошњачкото население.
Со оглед на ова, повикот до осудениот политички лидер кој отворено негира геноцид и историјата на етничко чистење во Босна и Херцеговина претставува директно поткопување на принципите на меѓународното кривично право. Ова е спротивно на Конвенцијата за спречување и казнување на геноцидот од 1948 година, која обврзува државите да преземат мерки за спречување на геноцидното негирање и заштита на жртвите.
Хуманитарно-правен аспект
Во контекст на меѓународното хуманитарно право (IHL), кое го регулира однесувањето на страните во вооружените конфликти и заштитата на цивилите, ваквиот политички потег може да има далекосежни последици. Одлуките на Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија (ICTY) покажаа дека Додик и неговата политичка реторика го поттикнуваат ревизионизмот и ги поткопуваат напорите за помирување во регионот.
Потврдувањето на такви личности во меѓународни форуми ја засилува политиката на негирање, што пак директно го повредува достоинството на жртвите и нивните семејства. Истовремено, тоа создава клима на неказнивост и ја поткопува меѓународната борба за правда и почитување на жртвите на масовните злосторства.
Геополитички импликации
Овој случај дополнително го разоткрива растечкиот сојуз меѓу екстремно десничарските политики ширум светот. Имитирањето на стратегиите на политичари како Виктор Орбан и Доналд Трамп укажува на тренд на зајакнување на популистичките и авторитарни структури, кои негуваат антимуслимански наратив и селективно се занимаваат со прашањето на антисемитизмот.
Познатиот француски филозоф и активист Бернар-Анри Леви, како и многу други водечки интелектуалци, ја изразија својата загриженост дека конференцијата всушност станува средство за легитимизирање на десничарски и расистички структури, наместо вистински форум за борба против омразата. Во оваа смисла, Израелската влада треба да биде свесна дека воспоставувањето на сојузи со лица како Додик го поткопува кредибилитетот на нејзината борба против антисемитизмот.
Морални и етички последици
Познатиот егзистенцијалист Жан-Пол Сартр еднаш изјави дека „оние кои негираат злосторства не го прават тоа за да ја убедат јавноста, туку за да ја збунат и заплашат“. Оваа мисла е совршено применлива на актуелната ситуација во која израелската влада одлучи да му даде простор на Додик, човек кој активно работи на релативизирање на воените злосторства и на негирање на страдањата на бошњаците.
Во исламската традиција, правдата и сведочењето за вистината се свети должности. Во Куранот (4:135) се вели: „О верници! Бидете цврсти во праведноста, сведочете ја вистината пред Аллах, па макар тоа било и против вас самите, вашите родители или вашите блиски.“
Оваа порака е јасен потсетник дека муслиманите и сите луѓе со морален компас треба да застанат против ваквите обиди за историско фалсификување и политичко поткопување на жртвите на геноцид.
Заклучок
Поканата до Милорад Додик на конференција посветена на борбата против антисемитизмот е чин што носи сериозни импликации за меѓународното право, хуманитарното право и глобалната етика. Ова ја поткопува вистинската борба против расизмот и омразата, бидејќи промовира сојузништво со оние кои негираат злосторства против човештвото.
Меѓународната заедница, како и исламските интелектуалци и верски лидери, треба јасно да го осудат ваквиот чин и да инсистираат на принципиелна и доследна борба против сите облици на омраза, вклучувајќи го и геноцидното негирање. Само така ќе може да се изгради праведен и мирен свет за сите луѓе.
Инфоислам
