Прогнозите се неблагодарна работа, особено кога станува збор за регион како Блискиот Исток, каде што политичките елити можат да бидат соборени за еден миг, а мултиетничкото и мултиконфесионално ткиво за кратко време да се претвори во жестока вооружена конфронтација. Сепак, анализата на трендовите од 2025 година овозможува да се скицираат можни сценарија за 2026 година – со нужната резерва дека регионот останува исклучително подложен на ненадејни пресврти.
Намалување на интензитетот на иранско-израелското спротивставување – но не и крај на конфликтот
Синџирот на настани започнат во октомври 2023 година доведе до сериозно ослабување на иранската позиција во регионот. До крајот на 2025 година, потенцијалот на проиранските прокси-структури во Либан, Сирија и Газа е значително намален, додека длабоката економска криза во самиот Иран ги продлабочи внатрешните социјални и политички противречности.
Сепак, и покрај привидното намалување на директното иранско-израелско спротивставување, ризикот од нова ескалација останува висок. Иран, иако ослабен, сè уште располага со асиметрични механизми за влијание – преку Хезболах, ирачките шиитски милиции и потенцијални операции во Црвеното Море и Персискиот Залив. Оттука, 2026 година може да донесе поместување на конфликтот од директна кон индиректна, хибридна форма, наместо вистинска деескалација.
Во исто време, Тел Авив, охрабрен од ослабениот отпор, ги зајакна своите позиции во Сирија, Јужен Либан и Појасот Газа. Постепеното „испитување“ на границите на дозволеното од страна на ИДФ укажува дека Израел во 2026 година ќе продолжи со политика на контролирани, но систематски интервенции, што може да предизвика ненадејни регионални потреси.
Кина – од економски партнер кон тивок геополитички играч
Во 2025 година Кина значително го засили своето присуство на Блискиот Исток, користејќи пред сè економски инструменти. Со земјите од Заливот и Египет, Пекинг гради партнерства засновани врз инвестиции, инфраструктурни проекти и енергетска соработка, внимателно избегнувајќи директно политичко позиционирање.
Сепак, во 2026 година постои реална можност ова присуство да добие и безбедносна димензија, особено преку заштита на трговските маршрути и логистичките хабови. Египет, во овој контекст, се профилира како клучна алка меѓу Африка, Блискиот Исток и Медитеранот. Кинеската стратегија не е конфронтациска, но токму затоа може да биде долгорочно поефикасна од западните интервенционистички модели.
Сирија и Јемен – судир на регионални визии, не само на држави
И Сирија и Јемен ќе останат централни полиња на надворешни судири. Во Сирија, спротивставувањето веќе има појасни контури:
Турција не се води исклучиво од прагматични безбедносни интереси, туку и од идеолошки и цивилизациски мотиви, поврзани со неоосманската визија и контролата врз курдското прашање.
Земјите од Заливот настојуваат да ја вратат Сирија во арапскиот политички и економски простор, со цел да го ограничат иранското и израелското влијание.
Во Јемен, конфликтот веќе не може да се сведе на локална граѓанска војна. Настаните од крајот на 2025 година го претворија Јемен во директна арена на ривалството меѓу Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати, со потенцијал да се вклучат и други регионални актери. Слабите институции и фрагментираното општество создаваат услови 2026 година да донесе ново заострување, наместо стабилизација.
Запоставениот фактор: исламското јавно мислење
Еден од клучните пропусти во класичните геополитички анализи е потценувањето на улогата на исламското јавно мислење. Во 2026 година, токму масовните реакции во муслиманските општества – поттикнати од настаните во Газа, Ерусалим и Јужен Либан – можат да станат фактор што ќе ги надмине државните калкулации. Владите ќе бидат сè почесто принудени да балансираат меѓу надворешните притисоци и внатрешниот легитимитет.
Русија – тивкиот, но постојан фактор
Иако често маргинализирана во западните анализи, Русија останува важен актер, особено во Сирија и Либија. Нејзината улога можеби нема да биде експанзивна во 2026 година, но ќе биде клучна за одржување на постојниот баланс и спречување целосен колапс на одредени државни структури. Москва продолжува да дејствува прагматично, избегнувајќи директни конфронтации, но користејќи ја својата позиција како неопходен посредник.
Либан, Либија и Газа – хронични кризи без јасен излез
Во Либан, Либија и Појасот Газа, кризите остануваат длабоки и структурни. Напорите на странските медијатори за траен прекин на огнот и политичка стабилизација не даваат резултати, бидејќи не постојат ефективни механизми за принуда или доверба меѓу страните.
И покрај декларативниот оптимизам на САД и другите меѓународни актери, 2026 година поверојатно ќе донесе управување со кризите, отколку нивно решавање. Овие региони ќе продолжат да функционираат како точки на постојан ризик за поширока регионална ескалација.
Заклучок: регион во привидна рамнотежа, но со висок ризик од шокови
Блискиот Исток во 2026 година ќе се движи помеѓу привидна стабилизација и латентна нестабилност. Наместо големи војни, поверојатни се локализирани судири, хибридни конфликти и ненадејни „црни лебеди“ што можат брзо да ја нарушат кревката рамнотежа.
Оваа реалност бара анализи што не се ограничуваат само на државите и армиите, туку ги земаат предвид и религијата, јавното мислење, цивилизациските наративи и долгорочните демографски процеси – фактори што сè повеќе ја дефинираат иднината на Блискиот Исток.
Напомена: Сепак, сето ова претставува анализа заснована врз актуелните геополитички процеси и веќе постоечките настани на теренот; можно е постоење на планови, договори или ненадејни настани што не се јавно видливи, а кои можат целосно да го променат Блискиот Исток – и светот во целина. Времето ќе покаже.
