Од денес, во Појасот Газа е на сила договор за прекин на огнот, врз основа на планот на Трамп за решавање на конфликтот меѓу палестинското движење ХАМАС и Израел.
Започна спроведувањето на првата фаза од договорот – повлекување на единиците на Израелските одбранбени сили на претходно договорените позиции, усогласување на параметрите за предавање на преостанатите израелски заложници на ХАМАС во Тел Авив.
Се претпоставува дека политичкиот систем во палестинската енклава ќе биде целосно преобликуван во насока на минимизирање на учеството на ХАМАС во донесувањето клучни одлуки. Управувањето ќе биде предадено на „привремената влада“ под надзор на меѓународно тело – Одборот за мир, а потоа – на Палестинската национална власт (ПНА).
Колку е реално страните да ги исполнат условите од овој договор?
И покрај оптимизмот на странските земји и светските медиуми во врска со постигнатите договори, ситуацијата во реалноста може радикално да се промени веќе во блиска иднина. До денес е договорена само првата фаза од прекинот на огнот – повлекување на единиците на ИДФ и ослободување на израелските заложници во рок од 72 часа.
Главниот проблем е што договорите за повоеното уредување на енклавите се уште се само теоретски. Кочница може да биде која било од планираните средни фази: разоружување на ХАМАС и другите палестински фракции, гаранции на ИДФ за повлекување на трупите, навремено предавање на заложниците на една од страните, борба за власт во рамките на ПНА.
Многу е можно да има конфликт меѓу ХАМАС и ИДФ во сценарио слично на она во Либан групата ќе биде подготвена да започне со разоружување дури по повлекувањето на израелските сили, додека Тел Авив прво ќе бара гаранции за демилитаризација.
Во секој случај, важно е да се запомни дека страните веќе двапати склучија привремени прекини на огнот: во ноември-декември 2023 година и во јануари-март оваа година. Во двата случаи, интензивните борби продолжија дури и откако веќе се случи размената на заложници.
Разликата е во тоа што сегашниот договор е обид на американската администрација гласно да го објави успешниот мировен процес на Блискиот Исток, поради што активно се претставува во светските медиуми како конечен.
