Што знаеме досега за протестите во Иран: Временска рамка на настани со „подгревање на огнот“ од САД

Демонстрациите во Иран избувнаа на 28 декември по драматичниот пад на локалната валута, ријалот, и зголемувањето на цените на основните прехранбени производи, брзо се проширија во десетици градови, доведоа до отстранување на шефот на Централната банка и доведоа до бројни жртви и апсења.

Протестите во Иран започнаа на 28 декември кога избувнаа на два големи пазари во центарот на Техеран, откако иранскиот ријал падна на 1,42 милиони за американски долар, што е ново рекордно ниско ниво. Слабеењето на валутата дополнително ги зголеми инфлациските притисоци и предизвика зголемување на цената на храната и секојдневните потреби. Веќе на почетокот на декември, владата ги зголеми цените на субвенционираниот бензин, што го продлабочи незадоволството на населението.

Веќе на 29 декември, шефот на Централната банка, Мухамед Реза Фарзин, поднесе оставка, додека протестите од Техеран почнаа да се шират и во други градови. Полицијата во главниот град употреби солзавец за да ги растера демонстрантите.

Во текот на 30 декември , протестите се проширија во други градови и неколку универзитетски кампуси. Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан се сретна со група бизнис лидери за да ги слушне нивните барања и вети дека неговата администрација нема да штеди напори за решавање на економските проблеми.

На 31 декември, Иран го назначува Абдолнасер Хемати за нов гувернер на Централната банка. Службеници на југот од земјата известуваат дека протестите во градот Фаса станале насилни откако толпата упаднала во зградата на гувернерот и повредила полицајци.

Првите официјални жртви на протестот беа пријавени на 1 јануари , кога властите изјавија дека се убиени најмалку седум лица. Најинтензивното насилство беше забележано во градот Азна во покраината Лорестан, каде што видеа објавени на интернет наводно покажуваат запалени предмети на улиците и пукање додека се слушаат извици „Бесрамно! Бесрамно!“. Полуофицијалната агенција Фарс објави тројца убиени, додека други смртни случаи беа пријавени во покраините Бахтијари и Исфахан, а 21-годишен волонтер од паравоената формација Басиџ Револуционерна гарда беше убиен во Лорестан.

На 2 јануари, американскиот претседател Доналд Трамп изјави на својата платформа Truth Social дека ако Иран „насилно убие мирни демонстранти“, Соединетите Американски Држави „ќе им дојдат на помош“.

Во пораката, објавена неколку месеци откако американските сили ги бомбардираа нуклеарните постројки на Иран, исто така се наведува дека тие се „подготвени за акција“. Во исто време, според американската новинска агенција за човекови права (HRANA), протестите се шират на повеќе од 100 локации во 22 од 31 провинција во Иран.

Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, на 3 јануари изјави дека „бунтовниците треба да се стават во ред“, што беше протолкувано како сигнал до безбедносните сили поагресивно да ги задушат демонстрациите. Според HRANA, протестите потоа се прошириле на повеќе од 170 локации во 25 провинции, при што најмалку 15 лица биле убиени, а 580 биле уапсени.

На 6 јануари, демонстрантите организираат седечки протест во Големата чаршија во Техеран, кој безбедносните сили го растураат со солзавец. HRANA известува дека бројот на жртви се искачил на 36, вклучувајќи двајца припадници на иранските безбедносни сили, додека демонстрации се регистрирани на повеќе од 280 локации во 27 од 31 провинција.

По повикот на синот на соборениот шах на Иран, Реза Пахлави, кој живее во САД, на 8 јануари, голем број луѓе излегоа на улиците и викаа од прозорците за време на ноќниот протест. Властите реагираа со блокирање на интернетот и меѓународните телефонски повици, наводно за да го прекинат надворешното влијание врз земјата со 85 милиони жители.

Веќе на 9 јануари, Иран сигнализираше дека ќе следи уште порешително задушување на демонстрациите, но протестите продолжија. HRANA наведува дека најмалку 65 лица биле убиени во насилство поврзано со протестите, додека повеќе од 2.300 лица биле приведени.

На 10 јануари , протестите влегуваат во втората недела, а HRANA известува дека бројот на жртви достигнал најмалку 116. Иранскиот државен обвинител Мухамед Мовахеди Азад предупредува дека секој што ќе учествува во протестите ќе се смета за „непријател на Бога“, обвинение казниво со смрт.

На 11 јануари, Трамп објави дека Иран предложил преговори по неговата закана дека ќе ја нападне Исламската Република поради крвавото задушување на демонстрациите. Во исто време, активистите тврдат дека вкупниот број на убиени во протестите се искачил на најмалку 544, но овој број не е дефинитивно потврден.

Каква ќе биде улогата на Турција во светската политика во следните години?

слични новости