Шведскиот парламент гласаше за заострување на законите за правата на имиграцијата, поддржувајќи мерки што им овозможуваат на властите да ги поништат дозволите за престој врз основа на нејасни критериуми за лошо однесување и ги обврзуваат повеќето вработени во јавниот сектор да го пријават секој за кого се сомневаат дека е недокументиран, пишува The Guardian.
Новиот закон доаѓа пред парламентарните избори во септември и е дел од политиката на централно-десничарската влада, која зависи од поддршката на крајно десничарските Шведски демократи, која има за цел да создаде една од најнепријателските средини за неевропејците во Европа.
Пратениците го усвоија т.н. закон за „добро владеење“ доцна во понеделникот навечер, кој ќе важи за идните апликанти, оние чии барања се обработуваат и ретроактивно за многу сегашни жители.
„Секој што не се однесува правилно не може да смета дека ќе остане“, рече шведскиот министер за миграција Јохан Форсел во март при воведувањето на законот.
Иако законот не прецизира кое однесување се смета за неприфатливо, владата претходно наведе примери како што се неплатени долгови, избегнување данок, криминал и врски со екстремистички организации. Задачата за проверка на дозволите ќе биде на Шведската агенција за миграција, а секоја одлука ќе биде предмет на жалба.
Законот беше остро критикуван од опозициските политичари и здруженијата за човекови права, опишувајќи ги критериумите како произволни.
„Ова би довело до ризик дозволите за престој да бидат одбиени или поништени врз основа на однесување кое не е ниту нелегално ниту казниво за шведските граѓани“, предупреди неодамна Amnesty International.
Заштитниците на граѓанските права со седиште во Стокхолм рекоа дека законодавството „го поткопува владеењето на правото“.
„Законот за добро владеење ги остава луѓето во незнаење за тоа какви дејствија или изјави би можеле да се користат против нив“, додадоа тие во соопштение.
Шведскиот парламент, исто така, тесно го поддржа контроверзниот т.н. „закон за кодошење“, кој би барал од многу вработени во јавниот сектор да пријават секој за кого веруваат дека е недокументиран.
Критичарите на новиот закон долго време предупредуваат дека тој негативно ќе влијае на физичкото и менталното здравје на мигрантите и значително ќе го зголеми ризикот од расно профилирање.
„Ова е сурова и неефикасна политика што ја отвора Пандорината кутија на пријавување, белег на авторитарните држави“, рече во соопштението Јакоб Линд, постдокторски соработник по меѓународна миграција на Универзитетот Малме.
„Денешното гласање ќе има катастрофални последици за недокументираните мигранти, кои ќе бидат дополнително маргинализирани поради нивниот ограничен пристап до правата.“
По широките критики, наставниците, лекарите и социјалните работници беа ослободени од барањето за пријавување. Сепак, вработените во даночните администрации, канцелариите за вработување и агенциите за социјално осигурување се меѓу оние кои ќе мора да ја известат полицијата ако се сомневаат дека биле во контакт со луѓе без документи за престој.
Луиз Боно од Платформата за меѓународна соработка за недокументирани мигранти го опиша законот како „сериозен чекор назад за човековите права“ во Шведска.
„Таканаречените исклучоци за здравство, образование и социјални услуги не обезбедуваат доволна заштита. Во пракса, информациите ќе се движат помеѓу различните служби, агенции и имиграциските власти“, рече таа, објаснувајќи дека како резултат на тоа, некои веројатно целосно ќе избегнуваат контакт со здравствените работници. Нејзината гледна точка е поддржана од шведските истражувачи кои, по разговорот со јавните службеници, предупредија дека законот во суштина ќе ги претвори јавните службеници во гранична полиција.
Тие го наведоа примерот на мајка која раѓа дете со помош на бабица; иако бабицата е ослободена од обврската за пријавување, таа ќе мора да го регистрира детето кај даночните власти, кои потоа би можеле да го пријават семејството во полиција.
Шведската влада долго време ги бранеше овие мерки, тврдејќи дека тие се неопходни за да се обезбеди дека оние на кои не им е дозволено законски да останат во Шведска можат да се вратат во своите матични земји. Новите барања за пријавување имаат малку споредби низ цела Европа.
Финска долго време размислуваше дали да ги продолжи ваквите обврски, додека во Германија, службите за социјална помош се борат со барањата за известување две децении. Во Обединетото Кралство, Тереза Меј воведе политика на „непријателска средина“ во 2012 година, која имаше за цел да го ограничи пристапот до работа, бенефиции и други услуги на оние кои не можеа да го докажат своето право на престој.
Подоцна се покажа дека многу легални жители не можеа да го докажат својот статус, а Националната канцеларија за ревизија заклучи во 2018 година дека политиката не го оправдува инвестирањето на парите на даночните обврзници.
Европската федерација на синдикати на јавните служби во понеделник ја отфрли идејата дека работниците се принудени да дејствуваат како информатори.
Јан Вилем Гудријан од синдикатот рече дека „сега не е време за нов лов на вештерки“. Наместо тоа, тој ги повика владите да запомнат дека „јавните служби ќе престанат да функционираат без работници мигранти во Шведска и многу земји-членки на ЕУ“.
Новиот закон ќе поттикне клима на „сомнеж, страв и расизам“, додаде тој, а во исто време ќе го загрози фундаменталното право на азил на луѓето.
„Тој само ѝ дава легитимитет на крајната десница, која е пресреќна што ги гледа своите најлуди соништа за масовен надзор, притвор и депортација како се остваруваат на сметка на етиката на јавната служба“, заклучи тој.
