Националната разузнавачка организација на Турција (МИТ) објави архивски досие за Томас Едвард Лоренс, познат како „Лоренс од Арабија“, фрлајќи светлина врз британскиот разузнавачки оперативец кој помогнал во падот на Отоманскиот Халифа.
Документот, датиран на 23 септември 1929 година, е објавен на официјалната веб-страница на МИТ, со што овој претходно приватен архивски документ сега е достапен за јавноста.
Открива дека Лоренс често ги менувал идентитетите и облеката и се преправал дека е муслиман и Евреин за да се инфилтрира во обете заедници и да предизвика тензии.
Првично, архивската датотека била напишана и подготвена од Дирекцијата на службата за национална безбедност и циркулирала низ клучните државни институции во Турција во тоа време, вклучувајќи го Генералштабот и министерствата за надворешни работи.
Документот се однесува на активностите што ги извршувал Лоренс во Арабија за време на Првата светска војна, бидејќи во него се забележани неговите мистериозни промени на идентитетот со менување на облеката, имињата и псевдонимите (прекарите) во арапскиот свет.
Роден во Велс во 1888 година, Томас Едвард Лоренс е најпознат по своите активности како разузнавачки офицер и неговата клучна улога во Арапскиот бунт (1916–18) против Отоманската империја за време на Првата светска војна.
Лоренс стекна светска слава по војната, бидејќи американскиот новинар Лоуел Томас ги романтизираше неговите активности претворајќи го во меѓународна позната личност преку медиумите, привлекувајќи го вниманието кон неговиот мистериозен, харизматичен и комплексен карактер.
Разузнавачките тврдења за Лоренс
Според извештајот од 1923 година, Лоренс, кој бил опишан како истакнат британски разузнавачки офицер, се вели дека се движел низ Египет, Сирија, Ирак и Палестина користејќи и менувајќи се во различни маски и лажни идентитети.
Во документот се тврди дека во Египет престојувал некое време под псевдонимот „Шејх Абдула“, а подоцна патувал низ Сирија и Ирак, потоа неочекувано се појавувал во Ерусалим и на крајот се преселил во Картум, Судан.
Во извештајот, исто така, се тврди дека за време на престојот на Лоренс во Ерусалим, тој понекогаш се претставувал како муслимански верски учител, а друг пат како еврејски рабин, одржувајќи одделни состаноци и со муслиманските и со еврејските заедници преку инфилтрирање во нивните внатрешни кругови.
Претставувајќи се како еврејски рабин, се вели дека Лоренс го зел името „Јакос Искинази“.
За време на неговиот престој во Ерусалим, наизменично користејќи различни псевдоними, тој беше обвинет за доставување „провокативни пораки“ и до еврејската и до муслиманската заедница во која се инфилтрирал, со цел да се разгорат тензиите околу областа на Западниот ѕид, позната во исламската традиција како ал-Бурак.
Во архивското соопштение, документот, исто така, прикажува фотографија од Лоренс во воена униформа прикачена на разузнавачката белешка, што покажува колку сериозно безбедносните власти од отоманската разузнавачка служба ги гледале неговите движења и активности.
Архивскиот текст, исто така, вклучува оценки од страна на разузнавачките службеници од отоманската ера во врска со британската политика во Египет, Палестина и Судан, наведувајќи напори за поттикнување и провоцирање немири во регионот, со цел да се влијае врз геополитичките случувања во тоа време.
Во Палестина, документот открива дека Лоренс бил охрабрен да ги поткопа аргументите за независност, а Судан бил идентификуван во документот како стратешки важна база за организирање и поттикнување немири, поради неговите врски со Египет и присуството на британски функционери со империјални интереси.
МИТ соопшти дека објавувањето на документот е дел од неговите напори да ги направи избраните историски разузнавачки материјали јавно достапни преку своите дигитални архиви.
Комплицираното наследство на Лоренс
Лоренс често е фален на Запад и во Британија како „популарна легенда“, познат по неговата кампања во 1916 година, кога бил испратен во Хиџаз, денешна Саудиска Арабија, за да работи со хашемитските сили.
Преку неговите напори со емирот Фајсал, или Фајсал I бин ал-Хусеин (1885–1933), тој им помогнал на Арапите да се побунат против распаѓачката во тоа време Отоманска империја, преку ветувања дека лидерите од хашемитското семејство ќе можат да владеат со своите земји.
Членовите на семејството Хашемит, кои владееле со Мека од 10 век, продолжиле да владееле со денешна Сирија, Ирак и Саудиска Арабија. Денес, династијата Хашими, донесена на власт од Британците, владее со Јордан.
Но, за муслиманите, Лоренс од Арабија ја претставува штетата и поделбата што британскиот колонијализам му ја нанесе на муслиманскиот свет. Билад ал-Шам, Арабија и Хиџаз биле под отоманскиот халифат со векови.
Во тоа време, муслиманскиот свет малку ги разбирал границите и национализмот, но периодот на Првата светска војна, кој се совпаднал со контроверзното учество на Лоренс, го означил првиот пат кога муслиманите се поделија по наметнатите граници, кои сè уште ги делат муслиманите до ден-денес.
