Од Средоземното Море до Оман може да се протега нов стратегиски коридор, способен да ги промени трговските рути на Блискиот Исток.
Турција формира нова архитектура на транспортната поврзаност меѓу Персискиот Залив, Оманскиот Залив, Црвеното Море и Средоземјето. Целта на оваа стратегиска концепција е создавање поотпорни алтернативни рути во случај на можни прекини во синџирите на снабдување, како и обезбедување непречен транспорт по оската Персиски Залив – Турција – Европска Унија.
Во овој контекст, во ноември 2025 година меѓу Турција и Оман беа потпишани „Договор за соработка во областа на поморскиот транспорт“ и „Меморандум за разбирање во областите на транспорт, транспортни коридори, комуникации и информациски технологии“.
Овие документи ја зацврстија соработката меѓу Турција и Оман во широк спектар области, вклучувајќи мултимодален транспорт, патен сообраќај, управување со пристаништа и развој на логистички коридори.
Потоа започна следната фаза на формирање на регионалната архитектура на транспортна поврзаност. Особено, беа преземени чекори за создавање нови транспортни коридори меѓу Турција и Оман со учество на три земји — Сирија, Јордан и Саудиска Арабија.
Во таа насока, за време на официјалната посета на турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган во Саудиска Арабија во февруари 2026 година, страните се договорија за понатамошно зајакнување на соработката во транспортната и логистичката сфера. Потоа, во април 2026 година беше воведена 15-дневна транзитна виза за турски камионџии, што го олесни нивното движење низ земјите од Персискиот Залив.
Во април 2026 година министрите за транспорт на Турција, Сирија и Јордан потпишаа Меморандум за разбирање за транспортна соработка. Посебен фокус беше ставен на интеграцијата и синхронизацијата на патната, железничката и поморската инфраструктура, обезбедување пристап до Црвеното Море преку пристаништето Акаба, како и оживување на Хеџаската железница како стратешка цел.
На крај, на 9 јуни 2026 година министрите за транспорт на Турција и Саудиска Арабија потпишаа „Меморандум за разбирање за соработка во железничкиот сектор“ и „Меморандум за разбирање за соработка во логистичките услуги“. Така процесот на создавање нов транспортен коридор, кој доби замав од 2025 година, влезе во клучна фаза на практична реализација.
Овие договори опфаќаат широк спектар области — од создавање заеднички логистички центри до сеопфатна соработка во железничкиот сектор. Дополнително, тие ја поставуваат основата за заедничка политичка волја, институционална рамка и механизми за техничка соработка неопходни за реализација на железничката линија Турција–Сирија–Јордан–Саудиска Арабија, која може да се смета како современа и проширена верзија на Хеџаската железница. Во следната фаза, овој коридор може да се продолжи до Оман, што му дава големо геостратегиско значење.
Инфраструктурни проекти и микроекономија
Реализацијата на проектите за транспортна инфраструктура не зависи само од геополитички фактори, туку и од микроекономски основи како техничките карактеристики на инфраструктурата, социо-економските параметри и финансиските можности.
Суштинска предност за реализација на железничката линија Турција–Сирија–Јордан–Саудиска Арабија е постоечката железничка инфраструктура: во Турција — до сириската граница, а во Саудиска Арабија — до границата со Јордан.
Во април 2026 година Турција ја заврши модернизацијата на 350-километарски железнички дел долж сириската граница. Продолжувањето на оваа линија до границата со Ирак може да ја интегрира со проектот „Пат на развојот“.
Така, во рамките на регионалната визија на Турција, коридорот преку Сирија, Јордан и Саудиска Арабија и проектот „Пат на развојот“ се гледаат како комплементарни мрежи. Железничката мрежа на Саудиска Арабија веќе се протега до областа Ал-Хадита на границата со Јордан.
Следствено, една од клучните задачи ќе биде реконструкцијата на железничката инфраструктура во Јордан и Сирија. Јордан има планови за линии север–југ кон Сирија и кон пристаништето Акаба.
Во Сирија, покрај уништувањата од граѓанската војна, постојат и технички проблеми. На пример, ширината на колосекот на делот од Хеџаската железница меѓу Дамаск и Јордан изнесува 1050 мм, додека на стандардната мрежа северно од Дамаск е 1435 мм.
Сирискиот железнички систем историски бил поврзан со пристаништата Латакија и Тартус и градовите Дамаск и Алепо, и денес функционира ограничено. Затоа е потребна и реконструкција и стандардизација на колосеците.
За реализација на сите овие проекти, покрај политичка волја, потребни се и финансии. Турција и Саудиска Арабија би можеле да развијат заеднички механизам за финансирање на инфраструктурата.
Сепак, постои уште еден важен аспект: заканата од затворање на Ормускиот теснец и ризиците во Аденскиот Залив и Баб ел-Мандеб го истакнуваат значењето на алтернативни транспортни и енергетски коридори.
Пример е нафтениот цевковод Исток–Запад во Саудиска Арабија, долг 1200 км, со капацитет од 7 милиони барели дневно, кој покажува важност на алтернативните рути.
Овие коридори се важни не само за енергија, туку и за трговија со ѓубрива, петрохемија, градежни материјали и храна.
Се очекува дека државните фондови од Заливот, со околу 5 трилиони долари средства, ќе играат голема улога во финансирањето до 2030 година.
Предизвици на новата ера
Се очекува забрзување на работите на железничките делови во Сирија и Јордан.
Исто така, за редовен патен сообраќај преку Сирија, Јордан и Ирак ќе се работи на модернизација на патната инфраструктура и олеснување на граничните процедури.
Клучно е и развивање на комплементарни транспортни проекти во кои Турција има централна улога, како „Пат на развојот“, Средниот коридор и Зангезурскиот коридор.
На крај, успехот на овие проекти зависи и од регионалната безбедност, стабилноста и политичко-економските услови во земјите учеснички до 2030 година.
