Михал Стрнад е најмладиот чешки милијардер и една од најконтроверзните фигури што произлегоа од новата ера на милитаризација и одбранбена индустрија во Европа.
Како сопственик и главна движечка сила зад Чехословачката група (CSG), Стрнад го наследи семејниот бизнис формиран од урнатините на Студената војна — депонии за старо железо, вишок советски тенкови и заборавени воени резерви — и го трансформира во масивен одбранбен конгломерат кој денес снабдува муниција, оклопни возила и напредни воени системи низ земјите на НАТО и пошироко.
По руската инвазија врз Украина во 2022 година, бизнисот на Стрнад доживеа експлозивен раст. Ненадејниот недостиг од муниција во Европа, забрзаната модернизација на тенковските единици и брзата милитаризација на континентот создадоа историска побарувачка — а CSG беше идеално позиционирана да ја задоволи.
Приходите нагло пораснаа, нарачките експлодираа, а личното богатство на Стрнад се зголеми за милијарди евра за само неколку години. До своите триесетти години, тој не само што стана најмладиот милијардер во чешката историја, туку и еден од најбогатите луѓе во земјата.
Поддржувачите го опишуваат како индустриски спасител — бизнисмен кој ги возобнови симболичните чешки производители како „Татра“, спаси илјадници работни места и ѝ помогна на Украина да се спротивстави на руската агресија.
Критичарите, пак, гледаат поинаква слика. За нив, Стрнад е современо „воено куче“ — човек чие богатство порасна токму затоа што војната се врати во Европа, чиј финансиски подем е директно поврзан со воените трошоци и чија приказна илустрира како конфликтите ги редефинираат и границите и богатството.
Оваа перцепција постојано го следи. Чешки политичари го обвинуваат дека профитира од војната, активисти ги проблематизираат неговите испораки на оружје и политичките врски, а американски пратеници го разгледуваат неговото проширување во производството на муниција во Соединетите Американски Држави.
Стрнад ги отфрла овие обвинувања, тврдејќи дека одбранбеното производство не е експлоатација, туку прашање на опстанок — дека суверенитетот, одвраќањето и независноста имаат своја цена.
Сепак, неговата приказна непријатно стои на раскрсницата меѓу патриотизмот, профитот и постојаниот конфликт. Во Европа која се подготвува за долготрајна конфронтација, Михал Стрнад е истовремено и производ на војната и еден од нејзините најголеми финансиски победници.
По неодамнешната јавна понуда на акции (IPO), CSG забележа раст на вредноста од околу 30%, со што богатството на Стрнад достигна приближно 37 милијарди евра. Компанијата е проценета на околу 25 милијарди евра, а акциите пораснаа за 32% на првиот ден од тргувањето. Побарувачката на инвеститорите беше 14 пати поголема од понудата, со нарачки во вредност од над 60 милијарди евра.
CSG денес е еден од водечките европски производители на оружје, со производство на муниција, артилерија, оклопни возила и воени камиони. Компанијата е лидер во производството на артилериски гранати од 155 мм, еден од најголемите добавувачи на муниција од мал калибар и клучен производител на оклопни возила и воени камиони „Татра“.
Околу 68% од приходите на CSG доаѓаат од земјите членки на НАТО, при што Украина учествува со околу 42% од вкупната продажба во 2024 година. Испораките за Украина се дуплирани во однос на претходната година.
Финансиските извештаи покажуваат експоненцијален раст: приходите се дуплираа во 2024 година, а проекциите за 2026 година се движат меѓу 7,4 и 7,6 милијарди евра. Стрнад, кој има 33 години, јавно изјави дека неговата цел е CSG да стане еден од најголемите производители на одбранбена опрема во Европа.
