Конфликтот во Сирија е сложена геополитичка криза која траеше повеќе од една деценија, оставајќи длабоки човечки и социо-економски последици. Додека Русија и Иран одиграа значајна улога во поддршката на режимот на Башар ал Асад, долгорочната стабилност и просперитет на Сирија се неизбежно поврзани со улогата на Туркије како гарант за создавање држава на слободоумни граѓани. Со оглед на оваа сложена реалност, неопходна е анализа која ја истакнува улогата на Туркије, Русија и Иран и пошироката меѓународна заедница.
Руската интервенција во Сирија во 2015 година, како што укажува Ана Боршчевскаја од Вашингтонскиот институт, првенствено беше насочена кон предизвикување на меѓународниот поредок предводен од САД и обезбедување на опстанокот на режимот на Асад. Интервенцијата на Русија, поддржана од Иран и шиитските милиции, навистина оствари одредени тактички цели, како што е зачувувањето на Асад и воспоставување воено присуство во регионот. Сепак, стратешки гледано, овие активности не понудија долгорочно решение за конфликтот. Поддршката на репресивен режим создаде дополнителна регионална нестабилност која го загрозува мирот и безбедноста на поширокиот регион.
Пристапот на Русија и Иран претежно ја влоши кризата во Сирија, наместо да ја реши. Одбраната на режимот на Асад, кој е обвинет за сериозни злосторства против човештвото и уништување на сириските градови, дополнително ги засили етничките и секташките поделби. Покрај тоа, ваквата поддршка значително го поткопа политичкиот процес за решавање на конфликтот и го продлабочи страдањето на сирискиот народ.
Од друга страна, пристапот на Туркије се разликува значително. Таа има длабоки историски и културни врски со Сирија, кои потекнуваат уште од времето на Османлиската империја. Со оглед на тоа што Туркије споделува меѓународна граница со Сирија и прифати над 3 милиони сириски бегалци, нејзиниот интерес за стабилна и просперитетна Сирија е директен и неодложен.
Туркије, исто така, одигра важна улога во спротивставувањето на терористичките организации како што се ИСИС и ПКК (ЈПГ), кои претставуваат закана не само за Сирија, туку и за регионот и меѓународната заедница. Затоа, заштитата на територијалниот интегритет на Сирија останува и нејзин приоритет. Овој пристап само може да се реализира преку поддршката на создавање граѓанска држава која ги гарантира правата на сите нејзини жители, обезбедувајќи можност сирискиот народ слободно да ги избере своите лидери и да ја уреди својата држава.
Туркије, со својот активен ангажман, претставува клучен гарант за долгорочниот мир и стабилност на Сирија, нудејќи модел што ги почитува традициите и волјата на сирискиот народ.
Дополнително, за разлика од Русија и Иран, Туркије поддржува инклузивен политички процес во Сирија, кој ги вклучува интересите на сите Сиријци, без разлика на нивната етничка, религиозна или секташка припадност. Овој пристап застапува рамка што овозможува мирен соживот и соработка меѓу различните заедници, што е значително поразлично од пристрасниот пристап на Русија. Тоа е клучна компонента за градење стабилна и просперитетна Сирија.
Туркије поддржува и градење на институции што се отчетни и способни да одговорат на потребите на сирискиот народ, обезбедувајќи ги нивните основни слободи и права. Ова е целосно спротивно на руско-иранската поддршка за авторитарен режим, кој ја поткопува демократијата, граѓанските слободи и човековите права.
Турската улога во Сирија е поширока од обезбедување само безбедност. Туркије е еден од најголемите даватели на хуманитарна помош за сирискиот народ, активно поддржувајќи реконструкција на инфраструктурата, обезбедување здравствена заштита, образование и домување. Во Идлиб, нејзината поддршка беше витална за опозицијата, која, со минимални жртви, успеа за само 11 дена да постигне резултати кои со години беа недостижни. Овие успеси покажуваат дека со сеопфатна воена и економска поддршка, можат да се реализираат значајни промени.
Сепак, жртвите во Сирија, кои се бројат во стотици илјади загинати, мачени, осакатени и силувани, го обврзуваат светот да обезбеди почитување на достоинството на сирискиот народ како клучна компонента за закрепнување и обновување на државата.
Меѓународната заедница мора да ја препознае важноста на моментот и да ја поддржи Туркије во оваа сложена мисија. Потребна е координирана меѓународна соработка, особено од богатите арапски држави, за обезбедување долгорочна стабилност. Ова подразбира хуманитарна помош, поддршка за политички транзиции, инвестирање во инфраструктурни проекти и спречување на странско мешање што ја дестабилизира Сирија.
Меѓународната заедница, исто така, мора да прифати дел од одговорноста за недостигот на акција во изминатите години, кој овозможи конфликтот да ескалира и го засили влијанието на Русија и Иран.
Координацијата помеѓу Туркије и меѓународните сили е клучна за искоренување на терористичките организации, особено ЈПГ (СДФ), кои користат насилни средства за создавање независна држава, што дополнително може да ја вовлече Сирија во нови конфликти. Притисок врз меѓународната заедница е неопходен за организирање истраги и меѓународен суд за злосторства извршени од страна на сирискиот режим.
Додека руско-иранската интервенција во Сирија беше инструмент за унапредување на нивните геополитички интереси, таа не понуди долгорочно решение за конфликтот. Туркије, напротив, одигра клучна улога во изградбата на стабилна и просперитетна Сирија, која ги гарантира правата на сите нејзини граѓани.
Меѓународната заедница мора да ја препознае важноста на оваа улога и активно да се вклучи во хуманитарна помош, политички транзиции и инвестирање во иднината на Сирија. Само преку координирана соработка, Сирија може да стане држава каде сите нејзини граѓани ќе живеат во мир, просперитет и достоинство.
Пишува: Т.Ч.
Македонија
Ставовите изразени во овој текст се на авторот и не мора да ја одразуваат уредувачката политика на Чаршија Тајмс.
