Блумберг: Што ќе се случи во Иран; силно водство, државен удар или колапс?

„Блумберг“, еден од водечките американски медиуми, објави анализа во која се проценува внатрешната динамика на протестите во Иран, одговорот на САД и нивните потенцијални последици.

Во анализата се забележува дека од револуцијата во 1979 година, земјата покажала отпорност на бројни протести; исто така се наведува дека Иранската револуционерна гарда игра неопходна улога во напорите на иранскиот верски водач Хамнеи да ја одржи власта и би можела да игра активна улога дури и по евентуален напад од страна на САД.

Анализата, исто така, вклучуваше експертски мислења за внатрешната динамика на протестите во Иран, одговорот на САД и нивните потенцијални последици.

Еве ја анализата објавена од „Блумберг“:

„До кога уште ќе гледаме во солзи и ќе ја повраќаме сопствената крв додека ја спроведуваме оваа „демократија“ исполнета со хаос и навреди?“

Овие зборови беа напишани во отворено писмо во 1999 година до иранскиот претседател Мухамед Хатами од страна на членови на Иранскиот корпус на исламската револуционерна гарда, во кое го повикуваат да ја преиспита својата „неактивност“ во врска со студентските протести.

Сепак, денес овој баланс на моќ е целосно променет.

На 9 јануари, како што протестите во Иран се интензивираа, Иранската исламска револуционерна гарда издаде последно предупредување само неколку часа по почетокот на прекинот на интернетот, наведувајќи дека „Оваа ситуација не може да продолжи“, сигнализирајќи го почетокот на брутален период на репресија.

Во Иран, чија економија е осакатена од децениите западни санкции, малите бизниси не можеа да се справат со зголемувањето на трошоците за водење бизнис, а странските фирми се повлекоа од земјата.

Единствената организација доволно голема и влијателна за да интервенира во јавниот протест против оваа ситуација беше Иранската револуционерна гарда, и навистина тие интервенираа.

Оваа структура игра неопходна улога во напорите на ајатолахот Али Хамнеи да ја одржи својата моќ и се наоѓа на врвот на огромна мрежа што се протега од одбранбениот сектор (вклучувајќи политика, морнарица и сајбер безбедност) до градежништво и критична инфраструктура.

Во Иран, додека реформистичките политичари како Хатами беа маргинализирани, 24-те потписници на писмото од 1999 година станаа едни од најмоќните луѓе во земјата денес.

Меѓу нив беше и Касем Солејмани, командант на силите Кудс сè додека не беше убиен во американски напад со беспилотни летала во 2020 година.

Најмалку уште тројца потписници беа убиени од Израел во 12-дневната војна минатиот јуни, а се верува дека четвртиот потписник, претседателот на парламентот Мухамед Халибаф, сега ја презел целосната команда и контрола.

Влијанието на протестите

Според жител на Техеран, задушувањето на протестите било „апокалиптично“, а демонстрантите биле сурово потиснати под обвинение дека САД и Израел поттикнуваат граѓанска војна.

Според Иранската организација за човекови права, убиени се најмалку 3.400 луѓе.

Сепак, дури и ако протестите бидат потиснати од Иранската револуционерна гарда, нивното влијание нема да биде ограничено на тоа.

Бидејќи, во случај на воен конфликт со САД, командантите на Иранската револуционерна гарда би ја воделе војната, а доколку дојде до внатрешна промена на раководството, тие би продолжиле да се спротивставуваат во сите клучни гранки на државата.

Американскиот претседател Трамп го предупреди Иран, велејќи: „Ако убиете демонстранти, ќе ги сносите последиците“.

Што се случува потоа?

Али Алфонех, виш истражувач во Институтот за арапските земји од Заливот, во својата проценка изјави:

„Општеството е постидеолошко, а Иранската револуционерна гарда е влијателна. Ако во Иран постои идеологија, тоа е национализмот, а не исламизмот.“

Тој ги користи следниве изрази.

Но, дури и со јавно противење, Иранската револуционерна гарда нема недостаток од силни луѓе во своите сегашни и поранешни редови. Нејзините ветерани командуваат со најчувствителните делови од иранската војска, од балистички ракети и беспилотни летала до нуклеарната програма што го доведува Техеран во конфликт со Западот со децении.

Многу моќни личности, вклучувајќи го министерот за надворешни работи Абас Аракчи, шефот за национална безбедност Али Лариџани и советникот на Хамнеи, Али Шамхани, се издвојуваат како членови на Иранската револуционерна гарда.

Од друга страна, земјите блиски до Иран, како што се арапските земји од Заливот и Русија, не сакаат да видат нестабилност и хаос пред својот праг и затоа се обидуваат да водат преговори со САД за да спречат удар врз регионалниот поредок.

Иранскиот корпус на револуционерна гарда поседува средства за преземање на власта и, според проценките на САД, се состои од приближно 200.000 активни војници и 600.000 волонтери, вклучувајќи ги и паравоените милиции на Баас.

Во случај на потенцијален напад од страна на САД, доколку Иранската револуционерна гарда биде принудена да избере помеѓу губење на своите сили и нивно зачувување, таа веројатно би го избрала второто, како што светот беше сведок за време на нападите на Оската на отпорот.

Заклучок

Иран е особено навикнат на протести, особено по револуцијата во 1979 година, и претходно се справуваше со бројни бранови протести.

Сите обвинувања за изборна измама во 2009 година, инфлација на храната во 2017-18 година, зголемување на цените на горивата во 2019 година и протестите против шамиите во 2022 година беа надминати од иранскиот режим.

Иранскиот режим ги потиснуваше сите овие со брутална сила, а понекогаш ги запираше правејќи мали „отстапки“ во социјалната сфера. На пример, неколку месеци по протестите „Жени, живот, слобода“ во 2022 година, кои следеа по смртта на Амини во притвор откако беше уапсена затоа што не носеше шамија, владата престана да спроведува строги религиозни кодекси за облекување.

Исходот од овие протести, овој пат, се чини дека зависи не само од Иранската револуционерна гарда, туку и од политиката на САД.