Според извештај на Financial Times, влијанието на Американско-израелскиот комитет за јавни работи (AIPAC) врз американската политика почнува да слабее, а поддршката од оваа организација сè почесто се смета за политички товар, бидејќи расте незадоволството на гласачите поради војната во Газа.
AIPAC, кој со децении важеше за најмоќното произраелско лоби во САД, се соочува со растечки отпор низ земјата. Според весникот, неговата поврзаност со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху и рекордното трошење средства против критичарите на Израел го претвориле неговото влијание во политичка обврска – наместо предност.
Долги години, поддршката од AIPAC значеше голема предност за американските политичари. Денес, според Financial Times, таа може да стане причина за изборен пораз. Со зголемените осуди за израелската воена кампања во Газа, како и нападите врз окупираниот Западен Брег и Либан, организацијата сè повеќе е мета на критики и од левицата и од десницата. Многумина ја гледаат како симбол на влијанието на големиот капитал во американската политика и како застапник на интересите на странска држава со значително влијание врз американската политика на Блискиот Исток.
Промената беше јасно видлива на демократските прелиминарни избори за Сенатот во државата Мичиген, каде прогресивниот кандидат Абдул Ел-Сајед постојано ја користеше поврзаноста на својата противкандидатка Хејли Стивенс со AIPAC како главна тема во кампањата. Тој тврдеше дека разликата меѓу нив изнесува 46 милиони долари – сума што, според него, AIPAC ја вложил за да обезбеди сигурен глас во Сенатот. Стивенс возврати дека одговара само пред граѓаните на Мичиген, но прашањето остана доминантна тема во изборната трка.
Со повеќе од 47 милиони долари собрани во текот на овој изборен циклус, AIPAC е една од најбогатите политички организации во САД. Нејзиниот поврзан Super PAC – United Democracy Project – е финансиран од милијардери како Пол Сингер од Elliott Management и Марк Роуан од Apollo Global Management, а до крајот на јуни располагал со повеќе од 80 милиони долари. Сепак, Financial Times наведува дека јавната перцепција за организацијата значително се влошила, а дури и демократски стратези сметаат дека AIPAC сам ја создал негативната репутација што денес ја носи.
Весникот потсетува дека AIPAC е основан во средината на 1950-тите години, кога главната поддршка ја имал кај американската левица. Но, како што израелските влади постепено се поместувале кон десницата, а организацијата безрезервно ги поддржувала нивните политики кон Палестинците, таа поддршка почнала да опаѓа. Поделбите дополнително се продлабочиле за време на владеењето на Нетанјаху, особено по неговата кампања против нуклеарниот договор со Иран во 2015 година, што предизвика сериозен раскол со Демократската партија.
Меѓу критичарите што ги цитира Financial Times е и Мет Дас, советник на сенаторот Берни Сандерс, кој изјавил дека AIPAC со години наметнувал тесна дефиниција за тоа што значи да се биде „произраелски“ и дека денес станал токсичен за Демократската партија. Тој го споредил влијанието на организацијата со она на Националната стрелачка асоцијација (NRA) во сферата на надворешната политика. Според него, незадоволството дополнително пораснало по почетокот на војната во Газа, како и по конфликтите во Либан и Иран.
Критиките не доаѓаат само од левицата. По американската воена интервенција против Иран во февруари, дел од движењето „Америка на прво место“ (America First), блиско до Доналд Трамп, исто така почна јавно да го обвинува AIPAC дека ја туркал американската политика кон војна во интерес на Израел. Џо Кент, поранешен шеф за борба против тероризмот во администрацијата на Трамп, изјавил дека САД влегле во конфликтот под притисок на Израел и неговото влијателно лоби. Поранешната конгресменка Марџори Тејлор Грин, пак, изјавила дека повеќе не е во Конгресот затоа што одбила да му се покори на AIPAC.
Противењето на организацијата во меѓувреме станува политичка предност во некои изборни трки. На прелиминарните избори во Њујорк, Бред Лендер успеал да стекне предност истакнувајќи ги врските на својот противкандидат со AIPAC. Лендер, кој воената кампања на Израел во Газа ја нарекува геноцид и бара прекин на американската воена помош за Израел, изјавил дека гласачите се заситени од кандидати кои земаат пари од Волстрит, крипто-индустријата и AIPAC. Во Њу Џерси, пак, организацијата потрошила милиони долари за да порази поранешен конгресмен критички настроен кон Израел, но победата сепак ја однел прогресивен кандидат кој отворено го обвинува Израел за геноцид во Газа.
Од AIPAC ги отфрлаат тврдењата дека дејствуваат како гласноговорник на Нетанјаху. Портпарол на организацијата изјавил дека AIPAC е американска организација чија цел е зајакнување на односите меѓу САД и Израел, додавајќи дека најголемиот дел од кандидатите што ги поддржале победиле на изборите во овој циклус.
Сепак, Financial Times заклучува дека организацијата сè повеќе се соочува со поширок револт против влијанието на големиот капитал врз американските избори. Според анализата, средствата што AIPAC ги троши за поддршка на произраелски кандидати денес се ставаат во ист кош со корпоративните и крипто-донациите, кои сè повеќе предизвикуваат незадоволство кај гласачите. Како што наведува еден аналитичар, најскапите прелиминарни избори оваа година се претвориле во референдум за влијанието на големите пари, а AIPAC се наоѓа на губитничката страна од таа дебата.
Извор: Financial Times, 2 август 2026 година.
