Предупредувањата за труење со жива од риба постојат со години, но се чини дека многумина кои редовно јадат риба не се свесни за вистинскиот ризик. Ова стана очигледно откако креаторката на содржини Грејс Беверли го сподели своето искуство на TikTok, предизвикувајќи дебата за тоа колку конзервирана риба е безбедна за јадење. Нутриционистите потврдуваат дека изложеноста на жива зависи не само од количината, туку и од фреквенцијата на консумирање риба, пишува Food & Wine .
Беверли сподели во вирална објава како неодамна го посетила својот лекар затоа што се здебелила и чувствувала дека има хормонален дисбаланс. По серија тестови, лекарот ја повикал и ја прашал колку конзерви риба јаде. Кога рекла дека јаде една до две конзерви туна дневно, лекарот одговорил: „Дали знаете дека препораката е две порции неделно?“ ѝ било кажано дека е „на граница на труење со жива“ и дека има „невероятно високо ниво на арсен“, поради што ѝ било советувано да престане да јаде риба неколку месеци.
Нејзината објава предизвика поплава од коментари од луѓе изненадени од ризикот. „Јадам туна, скуша и сардини речиси секој ден“, напиша едно лице. „Две порции неделно, ве молам! Јадам тоа секој ден“, додаде друго лице. „Јадам туна речиси секој ден. Зарем ништо повеќе не е свето?“, сподели трето лице. Се појавија и голем број прашања, како на пример: „Дали ова важи за сите конзервирани риби или само за туна?“ и „Дали ова важи за стековите од туна, оние брзо замрзнатите, бидејќи јадам по еден секој втор ден?“
Нутриционистите потврдуваат дека ризикот е реален. „Ова не е толку невообичаено како што можеби мислите“, вели Џесика Кординг, регистриран диететичар и автор. Еве како може да се појави труење со жива од риба и како да го избегнете овој здравствен проблем ако редовно јадете риба.
Зошто се јавува труење со жива и од каде доаѓа?
Според Светската здравствена организација (СЗО), живата е природен елемент што се наоѓа во воздухот, водата и почвата. Иако луѓето можат да бидат изложени на жива од рударските и индустриските процеси, повеќето се изложени на метилжива – органско соединение – преку јадење риба и школки што ја содржат. Живата е токсична за луѓето и во големи количини може да ги оштети бубрезите и нервниот систем и да предизвика проблеми со кожата, вели Кординг.
Врската помеѓу консумирањето туна и труењето со жива
Туната е голема предаторска риба која се храни со помали риби кои консумирале планктон, кој апсорбира жива од водата, објаснува Соња Анџелоне, регистриран диететичар и нутриционист. „Кога туната јаде големи количини од овие помали, веќе контаминирани риби, во нив се акумулира жива“, вели таа.
„Туната е долговечна риба, па затоа живата и другите токсини се врзуваат за нејзините мускули и остануваат таму бидејќи тешко се излачуваат.“ Многу е малку веројатно дека ќе добиете труење со жива ако се држите до препораката за јадење туна неколку пати неделно, вели Кери Ганс, регистриран диететичар. „Сепак, загриженоста се зголемува со честа и долготрајна консумација. Живата може да се акумулира и потенцијално да влијае на нервниот систем“, додава таа.
Дали мислите дека консумирате премногу жива? Еве на што треба да обрнете внимание
Повеќето луѓе нема да доживеат труење со жива од јадење риба повремено, но ако јадете туна или друга риба богата со жива секој ден, корисно е да ги знаете знаците. Симптомите може да бидат суптилни на почетокот и лесни за игнорирање. Ако забележите комбинација од овие симптоми и често јадете риба, добра идеја е да посетите лекар. Можни симптоми на изложеност на жива вклучуваат трнење или вкочанетост во рацете, стапалата или околу устата, мускулна слабост, проблеми со координацијата или рамнотежата, промени во видот, ментална конфузија или проблеми со меморијата и постојан замор.
Што треба да знаете за нивоата на жива кај различни видови риби
Туната не е единствената риба што носи ризик од труење со жива. Мечмарката и кралската скуша се исто така ризични ако се консумираат во големи количини, вели Кординг. „Колку е поголема рибата, толку повеќе жива содржи“, објаснува Лиза Московиц, регистриран диететичар. „Помалите риби како лососот и камбалата се безбедни за јадење почесто, но поголемите риби како туната обично не се.“ Нивоата на жива може да варираат и кај различните видови туна.
„Конзервираната лесна туна има помалку жива од албакор туната“, вели Московиц. Туната скипџек, исто така, има тенденција да има пониски нивоа на жива, додава Кординг. Од друга страна, албакор, или белата туна, има „значително повеќе“ жива, па затоа треба да се јаде поретко, забележува Ганс.
Како разновидна исхрана со риба помага во намалување на ризикот од труење со жива
Нутриционистите нагласуваат дека рибата е здрав извор на протеини, но клучно е да имате разновидност во вашата исхрана и да не се потпирате само на еден вид. „Рибата е одличен извор на посни протеини, а масните риби од ладни води како туна, лосос и сардини исто така обезбедуваат антиинфламаторни омега-3 масни киселини“, вели Московиц.
„Сепак, најдобриот начин да се заштитите од труење со жива е да јадете разновидна морска храна, а не само туна.“ Московиц препорачува ограничување на внесот на конзервирана или свежа туна на не повеќе од две порции неделно. „Остатокот од неделата, размислете за риби со помала жива, како што се сардини, лосос, па дури и школки“, вели таа. Ако ви е тешко да го намалите внесот на туна, Анџелоне предлага да купите конзервирана туна од производител кој независно тестира нивоа на жива.
Според препораките од американската FDA и EPA, здрави возрасни лица можат да јадат до 340 грама конзервирана лесна туна (skipjack) неделно, додека внесот на албакор (бела) туна треба да се ограничи на 170 грама неделно. Бремените жени и децата треба да претпочитаат риба со ниска содржина на жива.
Кординг заклучува дека разновидноста е клучна. „Ова е одличен пример за важноста на разновидноста во вашата исхрана“, вели таа. На крајот на краиштата, не мора да ја исфрлите рибата од исхраната, туку стремете се кон разновидност, држете се до препорачаните граници и почесто избирајте опции со помала жива.
