Во Отоманската империја, се сметало за срамота да се подаде рака и да се проси од луѓето. Затоа, Османлиите воспоставиле уникатен систем на милосрдие преку таканаречениот Садака-таши – „каменот на садаката“.
Што претставува садака-таши?
Садака-таши (тур. Sadaka Taşı) бил камен или столб со вдлабнатина, поставен на јавно место – обично во близина на џамија, чешма или градски плоштад. Во него, луѓето што сакале да дадат милостина оставале пари, а сиромашните земале онолку колку што им било потребно.
Систем на доверба и достоинство
Овој чин на милосрдие се одвивал целосно дискретно. Никој не знаел кој дава, ниту кој зема – освен Бог. Давателот не го знаел примателот, а примателот земал само онолку колку што му било потребно.
Системот бил заснован на:
-
доверба меѓу луѓето,
-
почитување на човечкото достоинство,
-
и исламскиот принцип на скриена, ненаметлива помош.
Каде се наоѓале садака-ташите?
Најмногу ги имало во големите османски градови како Истанбул, Бурса и Едрене. Некои од нив можат да се видат и денес, како на пример кај џамијата Ејуп Султан во Истанбул.
Симболика на садака-таши:
-
Османска социјална етика
-
Доверба и солидарност
-
Хуманост преку духовност и архитектура
Тие се тивки сведоци на една цивилизација што знаела да помогне без да понижи.
„О верници! Не ги расипувајте вашите садаки со приговарање и навредување, како оној што дава само за да се покаже пред луѓето, а не верува ни во Аллах, ни во Судниот ден.“
(Куран, Ел-Бекаре, 264)
„Кога даваш садака, нека левата рака не знае што дала десната.“
– Хазрети Мухамед, а.с.
