Сојузот на синдикатите на Македонија започна серија блокади на клучните институции, барајќи итно зголемување на минималната плата на 600 евра. Додека синдикалниот лидер Слободан Трендафилов ги обвинува пратениците за игнорирање на работничките права, премиерот Христијан Мицкоски ги оцени протестите како политички инструирани, најавувајќи тензичен период во социјалниот дијалог.
Ескалација на социјалниот дијалог и синдикални барања
На 10 февруари 2026 година, Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ) ја реализираше првата од најавените предупредувачки блокади, блокирајќи ги влезовите на Собранието во Скопје. Под водство на претседателот Слободан Трендафилов, синдикалците го изразија својот револт поради долгогодишното одложување на законските решенија за подобрување на животниот стандард. Главните барања на синдикатот се прецизни и се однесуваат на итна корекција на платите за да се ублажат ефектите од инфлацијата:
- Утврдување на минимална плата во висина од 600 евра.
- Линеарно зголемување на сите останати плати за најмалку 6.000 денари (околу 100 евра).
- Враќање на трошоците за храна и превоз во висина од 20% од просечната плата.
Блокадата, која траеше два часа, имаше за цел да ги спречи пратениците да влезат со возила и да наплатат патни трошоци, симболичен чин на отпор против она што ССМ го нарекува „негрижа на народните избраници“. Трендафилов истакна дека голем дел од пратениците пристигнале пред 08:00 часот за да го избегнат соочувањето со работниците.
Јазот меѓу функционерските привилегии и работничкиот стандард
Централна точка на незадоволството е перцепираниот диспаритет помеѓу примањата на функционерите и работниците. Слободан Трендафилов предупреди дека додека работничките плати стагнираат, постои веројатност Уставниот суд да ја укине владината уредба од претходната година, што би резултирало со автоматско зголемување на пратеничките плати за 12,6 проценти. Ова зголемување би дошло над проектираниот раст на просечната плата од 9,2 проценти пресметан од Народна банка. Синдикатот остро реагираше и на високите суми исплатени за патни трошоци, кои според нивните податоци достигнале 14 милиони денари минатата година, при што поединци наплатиле и до 10.000 евра. Потпретседателот на ССМ, Иван Пешевски, нагласи дека месечните патни трошоци на еден пратеник често ја надминуваат минималната плата на работник во приватниот сектор, што создава длабок социјален јаз.
Политички обвинувања и институционален одговор
Реакцијата на извршната власт беше брза и остра. Премиерот Христијан Мицкоски, за време на посетата на училиштето „Невена orgieva Дуња“, ги квалификуваше протестите како политички мотивирани, алудирајќи на поврзаност меѓу синдикалното раководство и опозицијата. Мицкоски истакна дека Владата веќе постигнала договор за зголемување на платите со дел од јавниот сектор и дека нема да подлегне на притисоци кои ги смета за инструирани. Од друга страна, министерот за економија и труд, Бесар Дурмиши, повика на трпение до март, кога се очекува законско усогласување на платите според податоците од Државниот завод за статистика, во износ од 1.500 до 2.000 денари. Во меѓувреме, опозициската СДСМ, преку лидерот Венко Филипче, се обиде да го капитализира незадоволството со повторно поднесување на предлог-законот за минимална плата, кој претходно беше вратен од спикерот Африм Гаши поради технички пропусти.
Стратегија на притисок и идни чекори
Сојузот на синдикатите на Македонија најави дека блокадата на Собранието е само почеток на поширока стратегија за притисок врз сите општествени чинители кои одлучуваат за платите. Планот на ССМ вклучува ескалација на активностите доколку нивните барања не бидат исполнети во најкраток рок:
- Блокада пред Стопанската комора закажана за четврток, со цел притисок врз приватниот сектор и работодавачите.
- Масовна блокада пред Владата на 17 февруари, за време на редовната владина седница.
- Собирање на 10.000 потписи за поднесување на граѓанска законодавна иницијатива.
Доколку пратениците не го прифатат предлогот за минимална плата, Трендафилов се закани дека преку собраните потписи, работниците ќе станат овластен предлагач и ќе поднесат закон за драстично намалување на функционерските плати и укинување на привилегиите, потег што би претставувал директен напад врз естаблишментот.
Економската реалност и инфлаторниот притисок
Анализата на состојбата укажува дека протестите се резултат на реалниот пад на куповната моќ. Според податоците презентирани од Синдикатот на градежништво, трошоците за живот на едно четиричлено семејство се зголемени за 6.000 денари само во последната година, додека во последните две години животот поскапел за вкупно 9.000 денари. На протестите се приклучија и просветни работници, како Филип Јовановски од Битола, кој предупреди дека платите на наставниците се изедначени со оние на нискоквалификуваниот кадар, што предизвикува демотивација и одлив на кадар. Иако одзивот на првиот протест беше помал од очекуваното, што дел од учесниците го припишуваат на страв и притисоци, економските индикатори сугерираат дека социјалниот мир ќе биде тешко одржлив без суштински корекции на примањата, особено во услови кога потрошувачката кошничка расте побрзо од просечните примања.
